Aller au contenu

Ṣalḥ Lbaca

Zɣ Wikipedia

Iga Ṣalḥ Lbaca yan umarir d yan ṛṛayṣ d yan unḍḍam aclḥi gʷ tmazirt n iḥaḥan, ilul ɣ usun n ida uggʷṛḍ ɣ usggʷas 1965, ɣ imisi n taṣṣuṛt, issnti tawada nns ɣ tẓuṛi n umarg sɣ usggʷas 1996, immt ɣ wayyur n yulyuz ɣ usggʷas 2025, ittyawssan Ṣalḥ is dars tlla yat ɣ taqqayin lli akkʷ umanin ɣ tmizar n iclḥiyn, ifka kigan i usarag n umarg Amaziɣ s ismadn nns ssusmnin aylli t yujjan ad yawi yan udɣar iẓlin, iẓil, ɣ tmktit n ugdud nns, ifl tiɣrdin nns mad issurfn 14 n ilbumn.

D hati yura fllas umanag iḥiḥi "Ḥasan Hmmuc" yan udlis ifka as ism n "Abrid n Tẓuṛi anaw: Ṣalḥ Lbaca"[1] isus gis agḍṛuṛ f yan mnnaw n wudmawn n umarg n Ṣalḥ Lbaca d lliɣ idl timsalin lli zdinin d twrnant d wamun Amaziɣ d unzgum nns, isawl ula f tmagit Tamaziɣt.

Tudrt nns

[ssnfl | Snfl asagm]

Iṛẓm Ṣalḥ alln nns tiklit akkʷ izwurn ɣ usggʷas 1965 ɣ wusun n id Nɛum ɣ tgrawt n ida uggṛḍ, illan ɣ iffus n taṣṣuṛt, mgalan s kra n 20km, ɣ wakal n tqbilt n iḥaḥan, babas Lḥsn bn rrays ḥmad lbaca ad igan ṛṛayṣ n trabbut n uḥwac n iḥaḥan ɣ isggʷasn n tmrawt tis ṣḍiṣt, ittyawssan s urkaz nns igan waẓ lliɣ ar ittgga f iggi n ugayyu nns yan lmṛjl irɣan n waman ɣ iggi n yan umssnfad n inkan n itqqi gis tirgin. Iga ma ittyawbdarn is tt inn ikka babas iga walli ittamẓn anya i trabbut s tallunt, imun didsn xalis Ḥasan Lbaca lli igan yan lɛuwwad icṛmḍn, imma innas tga Baca Lbaca ult Ɛmaṛ.

Izzri Ṣalḥ tudrt n mẓẓi ɣ wusun, ɣ tmazirt, zun d inggʷa nns, ikka tt inn ar ittamẓ tawala d aytmas f tayssa n wulli n tawja nns, d ar ittkka timzgida lli illan tama n tzdduɣt nns, ar igʷmmi, ar iḥssu ma mi yufa ɣ lisfar n Rbbi, dar waggag sidi Ɛli n id bṛahim. Lliɣ ilkm f tɣri, imun d inggʷa nns s tinml n tnbaḍt da imgalan d tgmmi nns s uggar n 3 km, ar t ikkat s uḍaṛ kra iga tt ass, aylliɣ yumẓ aslkin n ulmmud izwurn, mqqar ɣikann ur jju ifl liḥḍaṛ ɣ tmzgida lli d ittkka tiklit ar tiklit.

Tuggugt n usinan n usmuttg lli d yuckan ɣ taṣṣuṛt, tiwi Ṣalḥ ad ifl tazzigizt nns ɣ ulmmud atrar, izug s ulmmud aqbuṛ, idda ilmma s uẓṛu ɣ Sus, ilmd ddu ufus n umɣar lḥajj Muḥmmad arsmuk. Iɣʷi daɣ yat tbrat sɣ umɣar nns bac ad isli yat tinml yaḍnin lli ɣ rad ismsd tawssna nns, ad tt igan d tin Sidi Bibi dar sidi Ɛli Amaɛi, ifraws bahra s unɣmis ad, yujja tt ad idmr ɣ usiggl n tawssna, yaf yat twisi idusn sɣ dar babas d id xalis, lḥsn d Sɛid d Lḥusayn, ad dars yili yan ida yattuyn ɣ igr ad, ɣinn a ɣ yufa Ṣalḥ asunfu nns, d ar nit ittara kra n tmdyazin s usaggm ad issrwl ixf nns i uzwag d wanya ittyalasn n tudrt s usarag iflin n tudrt da ira wul nns nttan.

Iɣim n Ṣalḥ Lbaca ɣ Sidi Bibi ur rad iɣzzif, afad ad ismd almmud nns, imcawar d Babas, yiwi tiɣawsiwin nns s tinml n ayt Sɛid, ɣ maṣṣttasgiwin n tznit, issḥḍṛ t tiklit ad, umɣar sidi Sɛid Lbucwari lli bahra issnn ɣ tnfust n lbuṣayṛi, yili dars ɣ twaggagt d tjrrumt yan umur ur idrusn, itṭf sɣ dars tawssna n ccrɛ, zun d tifiḍit n u malik d tiyyaḍ.

Tammara n tudrt tsɣi i ṣalḥ ad iffuɣ ad isiggl yan usadur lli rad as yaws ad ismad tiɣri nns, yut tamlda ɣ yat tmzgida ɣ imisi n Trudant, ɣ tmazirt n isaffn, ar as ttinin "asif n ayt Haṛun" igiwr gis ma yutin ṣḍiṣ iyyirn, ar gis ittẓalla s mddn, issḥḍṛ i wactal, frun as ɣ tmrarut s kra n tiram d yan unsu n iqaṛiḍn ɣ usggʷas ur bahra iggutn d tfaska tlla f usmmigl nnsn. Is ka mayann ur t igum, ifta sul ar isiggil kra n tawuri, yaf yat ɣ ugadir, ɣ yat lmxbaza ɣinn, iswuri gis ɣ uẓuẓḍ ad sul yaf ma tt yufn. Lliɣ tt isala, ikka tt inn ar innar tammara n twuri nns s irir n ma yadlli inḍm ɣ umarg, yan wass issfld as yan urgaz ism as "Ḥmad Blɛṭṛi" iḍṛ ɣ tayri n umarg ann. Isqsa t manwa ad inḍmn id wan tiguriwin ann ur iflis is d mad ikkan imzgan nns ur igi amr win Ṣalḥ Lbaca s ugayyu nns. Lliɣ issn mayann, issgrf as ad ikcm amaḍal n tẓuṛi n irir, acku ɣaylli ittara yuti bahra ɣ uswir ɣaylli ittmussun ɣ ssuq n umarg Amaziɣ n ṛṛways n ljdid ɣakudann. D ɣid a ɣ nit tssnti tawada tanaẓuṛt n unaẓuṛ Ṣalḥ Lbaca lli ur jju issntl tayri nns i ṛṛayṣ mqquṛn Mbark Ayssar d iḍiṣ nns fllas.

Tisuɣal

[ssnfl | Snfl asagm]
  1. "كتاب جديد يوثق تجربة الفنان الأمازيغي صالح الباشا". Hespress.