Jak Bini
| Jak Bini | |
|---|---|
| afgan | |
| Anaw nɣ asrtu | awtm |
| Tamazirt n tɣlant | Fṛansa |
| Ism n tlalit | Jacques Marie Louis Bénet |
| Ism amzwaru | Jacques |
| Ḍfṛism | Bénet |
| Asakud n tlalit | 8 Yulyu 1915 |
| Ida n tlalit | Blainville-Crevon |
| Assf n tmttant | 23 Ibrir 2009 |
| Ida n tmttant | Créteil |
| Asmun niɣ d Tasmunt | Simone Berbain |
| Tutlayin s ar isawal nɣ s ar ittara | Tutlayt Tafransist |
| Lieu de détention | Stalag XII-D |
| Tawuri d mad isala | personnalité politique, haut fonctionnaire ou haute fonctionnaire, résistant ou résistante, archiviste |
| Igr n twuri | economics and politics |
| Fonction | maire de Bosc-le-Hard |
| Iɣra ɣ | École nationale des chartes, lycée Louis-le-Grand, Institution Jean-Paul-II |
| Thèse académique | Jean d'Anjou, duc de Calabre et de Lorraine (1426-1470) |
| Idra ɣ umnzaɣ n | Imnɣi Amaḍlan Wis Sin |
| Archives conservées par | Humathèque Condorcet |
| Tismɣurin yuwi | officier de la Légion d'honneur, commandeur de l'ordre national du Mérite, médaille de la Résistance |
Jak bini (s tfṛaṣiṣt: Jacques Bénet) nɣ s ism nns uɣzif Jak Maɣi Lwis bini[1] iga argaz n tsrtit d unzbay afṛanṣiṣ, ikka tugtt n tsrutin timssugurin yattuyn ɣ Fṛanṣa, ig ula zɣ tmagrawt n iḍaṛn isggʷann (ifṛanṣiṣn nɣ iṛumin nn iluln ɣ Ddzayr). Ilul ɣ 8 yulyuz 1915 ɣ tgrawt tafṛanṣiṣt Blanfil Kxufu ɣ tmnaḍt n Nuṛmandi, agafay utrim n Fṛanṣa, immt ɣ usggʷas n 2009 ɣ wass n 23 abril ɣ San Muɣ di Fisi ɣ Fṛanṣa.[1][2][3]
Jak Bini iga iwis n ufllaḥ d umssaɣ n tifst Hinri Bini. Iɣra ɣ tmdint n Ɣwun aylliɣ yumẓ abakaluṛya nns ɣ usggʷas n 1933, ilmma iftu s Bariz afad ad nn ɣinn ismd tiɣri nns tasdawant. Ɣ tnṛẓmin, ar ifttu s tmizar Tijirmaniyin zun d Nnmsa, Hangarya d Tcikuslufakya acku ar ittiri tadlsa d umaḍal Ajirman, yiri ad isfalki tutlayt nns talimant.[1] Ikcm s Tigmmi tamasiḥit n ibabn maɣist, ar ittiri s tugtt tiwuriwin tinamunin d tnfganin aya ad t yuddjan ad ikcm s imussutn iswurayn ɣ yigr n twisi tanamunt d tnfgant, ittuyssan Jak Bini s twisi n mddn nna illan ɣ waddad anamun icqqan, ar ittaws s tntla.[1]
Asgd
[ssnfl | Snfl asagm]Tiɣri
[ssnfl | Snfl asagm]Yumẓ turagt ɣ izrf ɣ usggʷas n 1936, ɣ usggʷas n 1935 ikcm s Tinml Tanamurt n Tnttamin[1] yamẓ gis turagt ɣ usggʷas n 1938. Ɣ usggʷas n 1939 ikcm s twuri tasdrast ɣ Tinml Tamẓlayt Tasdrast n Sant Miksun.[1]
-
inlmadn n tinml tanamurt n tnttamin (tinml taymmat n Jak Bini), ufuɣ n 1867.
-
aggur n tinml tanamurt n tnttamin.
Imnɣi amaḍlan wis sin
[ssnfl | Snfl asagm]Ɣ tgira n usggʷas n 1939 inkr imnɣi Amaḍlan Wis sin idru gis ar usggʷas n 1940 nna ɣ iffuɣ ikcm s uɣzu ɣ tsga n tmdint n Nansi ɣ 17 yunyu 1940, ɣ 11 innayr, 1941 irwl zɣ ulaway n iḥbbasn nna t yuwin s Waliman, ixdm ɣ Tnafut n Ussntm n Tsqqimt n Usnmala Azzulan n Tuṣka d Twuri Tamatayt ismd nit tiɣri nns ɣ Tinml Tamaynut n Usnmala Adamsan d Unamun, yamẓ sgis turagt ɣ usggʷas ann nit.[1]
Amussu anamur n imɣzutn n imnɣi d imzwagn
[ssnfl | Snfl asagm]Talɣa:ⴰⵎⵏⵏⵉ ⵉⵎⵥⵍⵉS twisi n tutlayt talimant da mi issn, yumẓ tawuri n usuɣl n tnɣmast tadamsant talimant ɣ usggʷas n 1942. Ɣ usggʷas n 1943 imnaggar Jak Bini d Frunswa Mitirand ṣkun ɣ iffus n Fṛanṣa amussu anamur n imɣzutn n imnɣi d imzwagn ig nit anssixf nns ingr isggʷasn n 1943 d 1944.[1]
Amuddu s Ddzayr
[ssnfl | Snfl asagm]Ɣ usggʷas n 1944 ittyazan Jak Bini s Ddzayr ɣ tnbaḍt n Hinri Frinay, afad ad ilkm Ddzayr ikka Ṣbanya izzri gis sin yirn ɣ uɣzu n Fṛanku. Ɣ uzmz ann nit a ɣ d ilkm s dar Caṛl Du Gul afad ad idru ɣ imnɣi amaḍlan wis sin zɣ tsga n tmizar n taḍa, ig t Caṛl Du Gul d anssixf n tsqqimt tanamurt n tnzbayt.[1]
Tawuri ɣ tmssugurt tafṛanṣiṣt
[ssnfl | Snfl asagm]Ḍaṛt tsnimant d tbdda n imnɣi amaḍlan wis sin, ikcm Jak Bini s tmssugurt n uwank afṛanṣiṣ ar tgira n usggʷas n 1948, iswuri gis xf iskkinn ingr Fṛanṣa d umaḍal aliman. zɣ 1949 ar 1958 iga anssixf n tzuni n tutlayt tahangaṛit ɣ tnafut n uṛadyu-atilifizyun afṛanṣiṣ. ɣ 1958 iga amssugur uɣrim ɣ tnafut tatiqnit n uṛadyu-atilifizyun afṛanṣiṣ, mk yumẓ tiwuriwin yaḍnin ɣ uzmz aɣ nit zun tamssugurt n umyawas ingr Fṛanṣa d tmizar n tmmazɣa (nɣ Lmɣrib amqqran) d tmizar n tfriqt tamslfṛanṣiṣt.[1]
Itihal
[ssnfl | Snfl asagm]Itahl Jak Bini ɣ usggʷas n 1944 s Simun Birban nna igan tamddakkʷlt nns ɣ tinml n tnttamin, yuru dids sin tarwa. tmmut as tmɣart ɣ usggʷas n 1949 s tmaḍunt nna gis ikkan tugtt, sin wayyurn ḍaṛt tmmt ula yillis tamqqrant Kristin, timttanin ad inmalan ṛṛẓant iman n Jak Bini aylli t isskcmn ɣ tmaḍunt tanimant ula ntta.[1]
Almmud n tutlayt tamaziɣt
[ssnfl | Snfl asagm]Ḍaṛt tmttant n tmɣart nns d yillis tamqqrant Kristin, ikcm Jak Bini ɣ yan ifri n urfufn animan, afad ad sgis iffɣ, iɣts ad ilmd tutlayt tamaziɣt d uslmad amqqran n tutlayt tamaziɣt Andri Basi ɣ tinml tanamurt n tutlayin tutrimin zɣ usggʷas n 1951 ar usggʷas n 1952 (sin isggʷasn). Almmud n tutlayt tamaziɣt iqqn t s Ddzayr yasi anzgum n umzaɣ f tsnimant n Ddzayr d uɣrf aqbayli ar ussan nns imggura ɣ tudrt nns, mklli idra ula ɣ tuṣka n Tkadimit Tamaziɣt.[1]
Amzaɣ f Ddzayr
[ssnfl | Snfl asagm]Ḍaṛt tmttant n simun birban tamɣart n Jak Bini ɣ usggʷas n 1944, ifka Jak Bini tarwa nns s sin i gʷmas n tmɣart nns n Ddzayr afad a dids nn zdɣn. Izdi Jak Bini s Ddzayr s tugtt aya a t yuddjan ad issmrs imyassatn nna as d ifl imnɣi amaḍlan ɣ umzaɣ f ddzayr slawant akkʷ tiddukla nns d Fxunswa Mitirand nna issmrs afad ad d irar Arcifn nna tuwi Fṛanṣa s dars, s twisi nns trur d Ddzayr Arcif n Tmssugurt d Usdurri n Fṛanṣa i Ddzayr.[1]
Amuddu s Fyitnam
[ssnfl | Snfl asagm]
Ɣ usggʷas n 1954, imnaggar Jak Bini d Ngu Dinh Bhu amddakkʷl nns ɣ tinml tanamurt n tnttamin nna igan gʷmas d unssfaw amzwaru n unssixf Ngu Dinh Dyim n tgduda n Fyitnam n yiffus. Ɣ usggʷas n 1956, iɣra i jak bini s Fyitnam, iftu s tamdint n Saygun. Ɣ Fyitnam, yurm Jak Bini s war tayafut ad iṣku imyassatn idiblumasin ifulkin ingr tnbaḍt n Fṛanṣa d tnbaḍt n Fyitnam n yiffus. Ḍaṛt n usgʷdm d tnɣi n unssixf Dyim d gʷmas, yumẓ ɣ tgmmi nns sin tarwa n Nhu ilmma ikcm d s tmazirt nns Fṛanṣa.[1]
Tanaft
[ssnfl | Snfl asagm]Ẓṛ uggar
[ssnfl | Snfl asagm]Tisaɣulin
[ssnfl | Snfl asagm]- ↑ a b c d e f g h i j k l m et n Delmas, Bruno (2011). "Jacques Bénet (1915-2009)". Bibliothèque de l'École des chartes. 169 (2): 667–670.
- ↑ "matchID - Moteur de recherche des décès". deces.matchid.io. Retrieved 2025-04-24.
- ↑ Bessaoud, Mohand Aarav (2000). De petites gens pour une grande cause, ou l'histoire de l'academie Berbere: 1966-1978 (s tutlayt ⵜⴰⴼⵔⴰⵏⵙⵉⵙⵜ). Mohand Aarav Bessaoud.