Tuṛuft
| Tuṛuft | |
|---|---|
| zone continentale et îles environnantes, continent | |
| Yamu ɣ | Eurasie, Ustfisti, Akal, Afro-Eurasie |
| Ism | Europa, Uropa |
| Ism agzzaylu | 欧, 歐, 欧 |
| Nommé(e) en référence à | Europe |
| Agmmaḍ akudan | Europe/Athènes, Europe/Bruxelles, Europe/Londres, Kaliningrad Time, Europe/Moscou |
| Iɣrɣr afnɣakal | hémisphère nord |
| Umlan Ifnɣakaln | 53°30′0″N 15°30′0″E |
| Coordonnées du point le plus à l'est | 56°0′0″N 41°0′0″E |
| Coordonnées du point le plus au nord | 71°0′0″N 24°0′0″E |
| Coordonnées du point le plus au sud | 36°0′0″N 6°0′0″O |
| Coordonnées du point le plus à l'ouest | 52°0′0″N 10°0′0″O |
| Ida akkʷ yattuyn | Elbrouz |
| Ida akkʷ itrmn | mer Caspienne |
| Issar iwtta d | Asya |
| Ittgli s | limites de l'Europe |
| Discipline dont c'est l'objet | études européennes |
| Date de découverte ou d'invention | 200000 ans av. J.-C., 1200000 ans av. J.-C. |
| Ittuglam ɣ usɣun | https://wikispooks.com/wiki/Europe |
| Aɣzuz | drapeau de l'Europe |
| Géographie | géographie de l'Europe |
| Histoire | histoire de l'Europe |
| Commune/aire urbaine la plus peuplée | Istanbul |
| Économie du sujet | économie de l'Europe |
| Démographie du sujet | démographie de l'Europe |
| Tag Stack Exchange | https://opendata.stackexchange.com/tags/europe |
| Catégorie pour cartes géographiques | Category:Maps of Europe |
| URL de l'instance Lemmy | https://europe.pub |
![]() | |
Tuṛuft niɣ d Uṛubba (s Tinglizit: Europe, s Tɛrabt: أوروبا) tga yat ɣ sat Tmnẓiwin n umaḍal. Nttat ad kullu gisnt illan ɣ uzgn agafay n twjja tanakalt, tili taggat nns ɣ uzgn n iming. Igli tt ɣ ugafa ugaru Arkti, ɣ utaram Agaru Anaṭlaṣ, ɣ iffus illa as yilel Agrakal, d tmnẓawt n Wasya ɣ iming. Tssar Tuṛuft d Wasya yat tskka n wakal mi ismn Uṛasya, tili daɣ ɣ Afṛu-Urasya d Ifriqya d Asya. Ar ttinin is tbḍa d Asya s idrarn n Uṛal d iɣzr n Ural, d Ilell n Qzwin d idrarn n Quqaz d Ilell Asggan d igṛḍan n Turkya.[1]
Tɣʷi Tuṛuft kra n 10,186,000 km² n isimna, niɣ d 2% sɣ isimna n wakal, ɣayad ad gis iskrn tamnẓawt tis snat s tmẓi. Ɣ igr n tsrtit, tbḍa tmnẓawt ad f 50 n tmizar. Rusya ad akkʷ gisnt imqquṛn, teṭṭaf 39% sɣ isimna n tmnẓawt, d 15% sɣ imzdaɣn nns. Ilkm wuṭṭun n imzdaɣn n Tuṛuft kra n 745 mlyun ɣ 2021 (ini 10% iɣ imzdaɣn n umaḍal); tucka d ɣ wis kraḍ n idawn tiɣrdin Asya d Tafriqt. Anzwi n Urupa ar gis iffal usttif anaṭlaṣ yulban, ayad ar yakka yan unzwi ur ijfin ɣ tagrst d unbdu, ɣ tuggt n tmnẓawt. Kra ar nttaggug ilel, kra ar ttyawmnadn imzarayn n imirn, ar ittili yan unzwi amnẓaw uggar.
Tadlsa n Tuṛuft tsmun mnnawt tdlsiwin tinamurin d tisgawanin, lli ganin iẓuṛan imuẓẓann n tɣrma tutrimt tanflayt. Tadlsiwin ad ar d nit ttiwrrint s Ndi-yunan d Ṛuma n zikk, slawan akkʷ s imḍfarn nnsnt ɣ imasiḥn, gin ilmma zun d iẓuṛan ttyawdranin. Issnti s taḍuṛi n Tmnukda Taṛumanit Tutrimt ɣ usggʷas n 476, assikl n tmasiḥit ɣ Tuṛuft yiwi s uzmz Anammas naf-aklassik d mayad izri ɣ uzmz n izwagn. Tankra Taṭalyanit tkka mnnawt tmizar n tuṛuft tutrimt, tccucka d ixf nns d waddad adɣran, tfk talalit i mnnaw irzuzɣiwn inamurn.
Tanfgant lli daɣ ittyawsnayn tdum taẓuṛi d twssna, ig yan sɣ imntiln lli issiwsn ɣ ummutti s uzmz atrar. Sɣ uzmz n ifitn lli s tzwar Sbanya d ubrtqiz, tsmd Tuṛuft yat twuri imqquṛn ɣ tɣawsiwin timaḍlanin s mnnaw wannagn d islakn ɣ umaḍal. Gr tasut tis 16 d tis 20, sdurrint tiffaɣ tinuṛufin id mirikan s sin, d tuggt n idɣarn ɣ Tfriqt d Usyanya, d umaka n Wasya.
Azmz n Tfawin d Tgrawla Tafransist, d Imnɣitn n Napoléon glin udm n tmnẓawt ɣ igr n twssna d tsrtit d tdamsa sɣ tigira n tasut tis 17 ar azgn amzwaru n tasut tis 19. Tagrawla Tamgurant da issntin ɣ ibr-Briṭanya ɣ tigira n tasut tis 18, tssnti zziɣ d yan unfal aẓuṛan ɣ tdamsa, d twssna, d wamun ur d ka ɣ Tuṛuft n utaram maccan ɣ umaḍal akkʷ. Imnɣitn imaḍlann s sin nkrn, zrin s ma iggutn ɣ Tuṛuft, ɣaylli yiwin, ɣ tuẓẓumt n tasut tis 20, s taḍuṛi n tnbaḍt n Tuṛuft n Utaram f tɣawsiwin timaḍlanin. Ɣ wakud ann ad tbuɣla Tamunt Tasubyant d Iwunak mullinin, mcalan f tirni tasnwngamt d manwa a rad dar yili iḍiṣ agraɣlan iggutn ɣ Tuṛuft d umaḍal. Imnɣi ikrmn lli d sul imaln, ibḍa tt f tiɣzi n usddul n wuzzal, illa NATO ɣ Utaram, tili turfa n Waṛṣu ɣ wiming, Tibḍit tmda s tgrawliwin n 1989, d taḍuṛi n imiri n Birlin, d unfruzzi n Tamunt Tasubyant, ɣaylli iggʷran s uzmyazday n Tuṛuft, iggʷra d nit s yan urdudz imqquṛn.
Izzigz uzmyazday n Tuṛuft s tɣarast tadusturit sɣ usggʷas n 1948 s ussrsl n ugraw n Tuṛuft, ula s umulli anuṛuf (EU) bahra, ig ɣwalli issnbgarn ɣassad taggat n tmizar n tmnẓawt.

Timizar
[ssnfl | Snfl asagm]| Assaɣ n tmurt d ucnyul ns | Tajumma (km²) | Imzdaɣn (2002) | Imzdaɣn g 1 km² | Tamaẓunt |
|---|---|---|---|---|
| Uṛuppa n ugmuḍ | ||||
| 207 600 | 10 335 382 | 49,8 | Minsk | |
| 110 910 | 7 621 337 | 68,7 | Ṣufya | |
| 78 866 | 10 256 760 | 130,1 | Brag | |
| 93 030 | 10 075 034 | 108,3 | Budabist | |
| 33 843 | 4 434 547 | 131,0 | Chişinău | |
| 312 685 | 38 625 478 | 123,5 | Warsuwa | |
| 238 391 | 21 698 181 | 91,0 | Bukarist | |
| 3 960 000 | 106 037 143 | 26,8 | Musku | |
| 48 845 | 5 422 366 | 111,0 | Bratislaba | |
| 603 700 | 48 396 470 | 80,2 | Kyib | |
| Uṛuppa n ugafa | ||||
| 1 552 | 26 008 | 16,8 | Mariehamn | |
| 43 094 | 5 368 854 | 124,6 | Kubenhagen | |
| 45 226 | 1 415 681 | 31,3 | Tallinn | |
| 1 399 | 46 011 | 32,9 | Tórshavn | |
| 336 593 | 5 157 537 | 15,3 | Helsinki | |
| 78 | 64 587 | 828,0 | St Peter Port | |
| 103 000 | 307 261 | 2,7 | Reykjavík | |
| 70 280 | 4 234 925 | 60,3 | Dublin | |
| 572 | 73 873 | 129 1 | Douglas | |
| 116 | 89 775 | 773,9 | Saint Helier | |
| 64 589 | 2 366 515 | 36,6 | Riga | |
| 65 200 | 3 601 138 | 55,2 | Filniyus | |
| 324 220 | 4 525 116 | 14,0 | Uṣlu | |
| 449 964 | 9 090 113 | 19,7 | Sṭukulm | |
| 244 820 | 61 100 835 | 244,2 | Lanḍun | |
| Uṛuppa n unẓul | ||||
| 28 748 | 3 600 523 | 125,2 | Tirana | |
| 468 | 68 403 | 146,2 | Andorra la Vella | |
| 51 129 | 4 448 500 | 77,5 | Sarayibu | |
| 56 542 | 4 437 460 | 77,7 | Zagrib | |
| 5,9 | 27 714 | 4 697,3 | Ğabel Ṭariq | |
| 131 940 | 10 645 343 | 80,7 | Aṭin | |
| 301 230 | 58 751 711 | 191,6 | Roma | |
| 504 851 | 45 061 274 | 89,3 | Madrid | |
| 25 333 | 2 054 800 | 81,1 | Skopje | |
| 316 | 397 499 | 1 257,9 | Valletta | |
| 13 812 | 616 258 | 44,6 | Podgorica | |
| 91 568 | 10 084 245 | 110,1 | Liṣbun | |
| 61 | 27,730 | 454.6 | San Marino | |
| 88 361 | 9 663 742 | 109,4 | Bilgrad | |
| 20 273 | 1 932 917 | 95,3 | Ljubljana | |
| 0,44 | 900 | 2 045,5 | Lvatikan | |
| Uṛuppa n utaram | ||||
| 83 858 | 8 169 929 | 97,4 | Byina | |
| 30,510 | 10,274,595 | 336.8 | Bruksel | |
| 547 030 | 59 765 983 | 109,3 | Bariz | |
| 357 021 | 83 251 851 | 233,2 | Berlin | |
| 160 | 32 842 | 205,3 | Vaduz | |
| 2 586 | 448 569 | 173,5 | Luksembur | |
| 1,95 | 31 987 | 16 403,6 | Munaku | |
| 41 526 | 16 318 199 | 393,0 | Amstirdam | |
| 41 290 | 7 507 000 | 176,8 | Birn | |
Tisuɣal
[ssnfl | Snfl asagm]| Imnẓawn | ||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
