Aller au contenu

Tuṛuft

Zɣ Wikipedia
Tuṛuft
zone continentale et îles environnantes, continent
Yamu ɣEurasie, Ustfisti, Akal, Afro-Eurasie Snfl
IsmEuropa, Uropa Snfl
Ism agzzaylu, ,  Snfl
Nommé(e) en référence àEurope Snfl
Agmmaḍ akudanEurope/Athènes, Europe/Bruxelles, Europe/Londres, Kaliningrad Time, Europe/Moscou Snfl
Iɣrɣr afnɣakalhémisphère nord Snfl
Umlan Ifnɣakaln53°30′0″N 15°30′0″E Snfl
Coordonnées du point le plus à l'est56°0′0″N 41°0′0″E Snfl
Coordonnées du point le plus au nord71°0′0″N 24°0′0″E Snfl
Coordonnées du point le plus au sud36°0′0″N 6°0′0″O Snfl
Coordonnées du point le plus à l'ouest52°0′0″N 10°0′0″O Snfl
Ida akkʷ yattuynElbrouz Snfl
Ida akkʷ itrmnmer Caspienne Snfl
Issar iwtta dAsya Snfl
Ittgli slimites de l'Europe Snfl
Discipline dont c'est l'objetétudes européennes Snfl
Date de découverte ou d'invention200000 ans av. J.⁠-⁠C., 1200000 ans av. J.⁠-⁠C. Snfl
Ittuglam ɣ usɣunhttps://wikispooks.com/wiki/Europe Snfl
Aɣzuzdrapeau de l'Europe Snfl
Géographiegéographie de l'Europe Snfl
Histoirehistoire de l'Europe Snfl
Commune/aire urbaine la plus peupléeIstanbul Snfl
Économie du sujetéconomie de l'Europe Snfl
Démographie du sujetdémographie de l'Europe Snfl
Tag Stack Exchangehttps://opendata.stackexchange.com/tags/europe Snfl
Catégorie pour cartes géographiquesCategory:Maps of Europe Snfl
URL de l'instance Lemmyhttps://europe.pub Snfl
Carte

Tuṛuft niɣ d Uṛubba (s Tinglizit: Europe, s Tɛrabt: أوروبا) tga yat ɣ sat Tmnẓiwin n umaḍal. Nttat ad kullu gisnt illan ɣ uzgn agafay n twjja tanakalt, tili taggat nns ɣ uzgn n iming. Igli tt ɣ ugafa ugaru Arkti, ɣ utaram Agaru Anaṭlaṣ, ɣ iffus illa as yilel Agrakal, d tmnẓawt n Wasya ɣ iming. Tssar Tuṛuft d Wasya yat tskka n wakal mi ismn Uṛasya, tili daɣ ɣ Afṛu-Urasya d Ifriqya d Asya. Ar ttinin is tbḍa d Asya s idrarn n Uṛal d iɣzr n Ural, d Ilell n Qzwin d idrarn n Quqaz d Ilell Asggan d igṛḍan n Turkya.[1]

Tɣʷi Tuṛuft kra n 10,186,000 km² n isimna, niɣ d 2% sɣ isimna n wakal, ɣayad ad gis iskrn tamnẓawt tis snat s tmẓi. Ɣ igr n tsrtit, tbḍa tmnẓawt ad f 50 n tmizar. Rusya ad akkʷ gisnt imqquṛn, teṭṭaf 39% sɣ isimna n tmnẓawt, d 15% sɣ imzdaɣn nns. Ilkm wuṭṭun n imzdaɣn n Tuṛuft kra n 745 mlyun ɣ 2021 (ini 10% iɣ imzdaɣn n umaḍal); tucka d ɣ wis kraḍ n idawn tiɣrdin Asya d Tafriqt. Anzwi n Urupa ar gis iffal usttif anaṭlaṣ yulban, ayad ar yakka yan unzwi ur ijfin ɣ tagrst d unbdu, ɣ tuggt n tmnẓawt. Kra ar nttaggug ilel, kra ar ttyawmnadn imzarayn n imirn, ar ittili yan unzwi amnẓaw uggar.

Tadlsa n Tuṛuft tsmun mnnawt tdlsiwin tinamurin d tisgawanin, lli ganin iẓuṛan imuẓẓann n tɣrma tutrimt tanflayt. Tadlsiwin ad ar d nit ttiwrrint s Ndi-yunan d Ṛuma n zikk, slawan akkʷ s imḍfarn nnsnt ɣ imasiḥn, gin ilmma zun d iẓuṛan ttyawdranin. Issnti s taḍuṛi n Tmnukda Taṛumanit Tutrimt ɣ usggʷas n 476, assikl n tmasiḥit ɣ Tuṛuft yiwi s uzmz Anammas naf-aklassik d mayad izri ɣ uzmz n izwagn. Tankra Taṭalyanit tkka mnnawt tmizar n tuṛuft tutrimt, tccucka d ixf nns d waddad adɣran, tfk talalit i mnnaw irzuzɣiwn inamurn.

Tanfgant lli daɣ ittyawsnayn tdum taẓuṛi d twssna, ig yan sɣ imntiln lli issiwsn ɣ ummutti s uzmz atrar. Sɣ uzmz n ifitn lli s tzwar Sbanya d ubrtqiz, tsmd Tuṛuft yat twuri imqquṛn ɣ tɣawsiwin timaḍlanin s mnnaw wannagn d islakn ɣ umaḍal. Gr tasut tis 16 d tis 20, sdurrint tiffaɣ tinuṛufin id mirikan s sin, d tuggt n idɣarn ɣ Tfriqt d Usyanya, d umaka n Wasya.

Azmz n Tfawin d Tgrawla Tafransist, d Imnɣitn n Napoléon glin udm n tmnẓawt ɣ igr n twssna d tsrtit d tdamsa sɣ tigira n tasut tis 17 ar azgn amzwaru n tasut tis 19. Tagrawla Tamgurant da issntin ɣ ibr-Briṭanya ɣ tigira n tasut tis 18, tssnti zziɣ d yan unfal aẓuṛan ɣ tdamsa, d twssna, d wamun ur d ka ɣ Tuṛuft n utaram maccan ɣ umaḍal akkʷ. Imnɣitn imaḍlann s sin nkrn, zrin s ma iggutn ɣ Tuṛuft, ɣaylli yiwin, ɣ tuẓẓumt n tasut tis 20, s taḍuṛi n tnbaḍt n Tuṛuft n Utaram f tɣawsiwin timaḍlanin. Ɣ wakud ann ad tbuɣla Tamunt Tasubyant d Iwunak mullinin, mcalan f tirni tasnwngamt d manwa a rad dar yili iḍiṣ agraɣlan iggutn ɣ Tuṛuft d umaḍal. Imnɣi ikrmn lli d sul imaln, ibḍa tt f tiɣzi n usddul n wuzzal, illa NATO ɣ Utaram, tili turfa n Waṛṣu ɣ wiming, Tibḍit tmda s tgrawliwin n 1989, d taḍuṛi n imiri n Birlin, d unfruzzi n Tamunt Tasubyant, ɣaylli iggʷran s uzmyazday n Tuṛuft, iggʷra d nit s yan urdudz imqquṛn.

Izzigz uzmyazday n Tuṛuft s tɣarast tadusturit sɣ usggʷas n 1948 s ussrsl n ugraw n Tuṛuft, ula s umulli anuṛuf (EU) bahra, ig ɣwalli issnbgarn ɣassad taggat n tmizar n tmnẓawt.

Tuṛuft s uzgzaw

Timizar

[ssnfl | Snfl asagm]
Assaɣ n tmurt d ucnyul ns Tajumma (km²) Imzdaɣn (2002) Imzdaɣn g 1 km² Tamaẓunt
Uṛuppa n ugmuḍ
Bilaṛuṣ 207 600 10 335 382 49,8 Minsk
Blɣariya 110 910 7 621 337 68,7 Ṣufya
Tagdudant n Čik 78 866 10 256 760 130,1 Brag
Hungarya 93 030 10 075 034 108,3 Budabist
Muldavya 33 843 4 434 547 131,0 Chişinău
Pulandya 312 685 38 625 478 123,5 Warsuwa
Rumanya 238 391 21 698 181 91,0 Bukarist
Rusya 3 960 000 106 037 143 26,8 Musku
Ṣluvakiya 48 845 5 422 366 111,0 Bratislaba
Ukrin 603 700 48 396 470 80,2 Kyib
Uṛuppa n ugafa
Aaland 1 552 26 008 16,8 Mariehamn
Danimark 43 094 5 368 854 124,6 Kubenhagen
Iṣṭuniya 45 226 1 415 681 31,3 Tallinn
Tigzirin Faroe (Danmark) 1 399 46 011 32,9 Tórshavn
Finlandya 336 593 5 157 537 15,3 Helsinki
Guernsey 78 64 587 828,0 St Peter Port
Aysland 103 000 307 261 2,7 Reykjavík
Irlanda 70 280 4 234 925 60,3 Dublin
Tigzirt n Man 572 73 873 129 1 Douglas
Jersey 116 89 775 773,9 Saint Helier
Latbya 64 589 2 366 515 36,6 Riga
Litwaniya 65 200 3 601 138 55,2 Filniyus
Nurbij 324 220 4 525 116 14,0 Uṣlu
Swid 449 964 9 090 113 19,7 Sṭukulm
Bṛiṭanya 244 820 61 100 835 244,2 Lanḍun
Uṛuppa n unẓul
Albanya 28 748 3 600 523 125,2 Tirana
Anḍura 468 68 403 146,2 Andorra la Vella
Buṣniya Hirzigubiniya 51 129 4 448 500 77,5 Sarayibu
Kṛuwatiya 56 542 4 437 460 77,7 Zagrib
Ğabel Ṭariq (Bṛiṭaniya) 5,9 27 714 4 697,3 Ğabel Ṭariq
Grik 131 940 10 645 343 80,7 Aṭin
Talyan 301 230 58 751 711 191,6 Roma
Sblyun 504 851 45 061 274 89,3 Madrid
Tagdudt n Maciḍunya 25 333 2 054 800 81,1 Skopje
Malta 316 397 499 1 257,9 Valletta
Muntinigṛu 13 812 616 258 44,6 Podgorica
Brtqqiz 91 568 10 084 245 110,1 Liṣbun
San Marino 61 27,730 454.6 San Marino
Sirbya 88 361 9 663 742 109,4 Bilgrad
Ṣlovinya 20 273 1 932 917 95,3 Ljubljana
Lvatican 0,44 900 2 045,5 Lvatikan
Uṛuppa n utaram
Uṭṛic 83 858 8 169 929 97,4 Byina
Bljika 30,510 10,274,595 336.8 Bruksel
Fransa 547 030 59 765 983 109,3 Bariz
Lalman 357 021 83 251 851 233,2 Berlin
Liechtenstein 160 32 842 205,3 Vaduz
Luksmburg 2 586 448 569 173,5 Luksembur
Munaku 1,95 31 987 16 403,6 Munaku
Hulanda 41 526 16 318 199 393,0 Amstirdam
Laswis 41 290 7 507 000 176,8 Birn

Tisuɣal

[ssnfl | Snfl asagm]

Aggur:Tarakalt/Tin imgradn

Imnẓawn
Marikan Antarktika Asya Urupa Tafriqt Usyanya
  1. Atlas of the world, National Geographic Society (U.S.) (7th ed ed.), Washington, D.C: National Geographic Society, 1999, ISBN 978-0-7922-7528-2 {{citation}}: |access-date= requires |url= (tiwisi); |edition= has extra text (tiwisi)CS1 maint: others (link)