Aller au contenu

Malaṛya

Zɣ Wikipedia
(Tmmatti d zɣ Lmalarya)
tawggat
endémie, classe de maladie
Adusmil ninfection à protozoaires, maladie vectorielle, Tamaḍunt Snfl
Nommé(e) en référence àthéorie des miasmes, zone humide Snfl
A pour causePlasmodium falciparum, Plasmodium vivax, Plasmodium malariae, Plasmodium ovale, Plasmodium knowlesi Snfl
Découvert(e) ou inventé(e) parRonald Ross, Alphonse Laveran Snfl
Spécialité médicaleinfectiologie, médecine tropicale, parasitologie Snfl
Examens possiblesfrottis sanguin, microscope optique, réaction en chaîne par polymérase Snfl
Traitements possiblesantipaludéen, antipyrétique, remplacement de fluide intraveineux, traitement symptomatique Snfl
Processus de transmission pathogènetransmission par les moustiques, transfusion sanguine Snfl
Association génétiqueABO, ATP2B4, DDC Snfl
HashtagMalaria Snfl
A comme facteur contributifpauvreté Snfl
A pour réservoir naturelAnophèle Snfl
Relates to sustainable development goal, target or indicatorTarget 3.3 of the Sustainable Development Goals Snfl
Identifiant WordLifthttp://data.medicalrecords.com/medicalrecords/healthwise/malaria Snfl
ICD-9-CM084, 084.6 Snfl
Identifiant Classification internationale des soins primairesA73 Snfl
Identifiant NCI ThesaurusC34797 Snfl

Malaṛya niɣ d Tamalaṛiyt, tga yan waṭṭan icqqan n ibṛẓuḍn d ar izray s iqis n yan wanaw n wabiba igan tawtmt ar as ttinin Anufil, abṛẓuḍ ad ikcm ɣ twja n Plasmodium d ar isdurray tiɣitas n tasa, ɣwid ar yadlli ttntagn f tkṛknnayin zggaɣnin n idammn, ar tnt sskturn, sbaqqin tnt s ɣmkann. Sf tnmila n OMS aṭṭan ad iskr yad mad ittggan 608.000 n imttiyn ɣ umaḍal ɣ usggʷas 2022, d 249 mlyun n ufgan ad mi iggr.[1]

Amntil

[ssnfl | Snfl asagm]

Tamalaṛayt ar tettmattay s ufgan s iqis n tawtmt n yan wabiba mi ttinin Anufil, xtad s ixf nns tusi yan ubṛẓuḍ ism as Plasmodium iɣ tfta ad d tqqs i yan ufgan igan amaḍun, tawtmt ar as tssumum idammn ganin anbdad i uṣḍaṛ n tglay nns, s ɣmkad ar tgzzi abṛẓuḍ ɣ umssnbgay nns, iwtman n wabiba ad ur ar ttqqsn. [2]

Azray

[ssnfl | Snfl asagm]

Azray n umalaṛya sɣ ufgan ar wayyaḍ ar d ittiwrri s wabiba ad lli tt igan d Anopheles gambiae lli izdɣn ɣ tfriqt, iml uzray ad yili gr mddn, gr tmɣart irban s warraw nns (S usaka n tumattn) niɣ d s ugzzay n idammn.

Tawrarrayt n Plasmodium tmuttl, gis sin usrutn inbdadn: yan usru ur igin arisan ɣ ugns n ufgan, d yan t igan ɣ ugns n wabiba.

Ɣ gam izwarn, tawtmt ar tettqqs i kra n ufgan, tgzi as abṛẓuḍ (s talɣa n Sporozoïte) ɣwad ar izwag ɣammas tassutlt n idammn afad ad ilkm tasa, ɣinn a ɣ rad issnti ad yaṭṭu.

lliɣ ar ittnulfu ubṛẓuḍ (s talɣa n Mérozoïtes) ar dars tettili yat tawilt yaḍnin lli rad t yajj ad islk tikṛknnayin n idammn, smadn gisnt assuggt nnsn, ɣwid rad daɣ ttyawlmaẓn ɣ yan wabiba, tssnti daɣ twrarrayt.[1]

Timitar tisgnafin

[ssnfl | Snfl asagm]

Anfilal n tmitar tisgnafin imyanaw bahra, assnti nnsnt ar ittili gr 8 ar 30 n wussan tiɣrdin n iqis n wabiba, yat twla ar tettili tẓḍaṛ ad tettmuna d tnuṛmuyt, tinɣi n ugayyu, d ungaẓ n tfiyya d iraran d uḍṛig d trgagayt, yat tidi iṣmmiḍn ar d tettackant d ar d fttun, kra n tmitar qjrnt akkʷ uggar ar d ttilint zaɣd nttnti, zun d tammara n unfus, tingi iggutn n idammn, iwriɣ, tanṛmuyt iggutn d tmimunt.

Ɣ kra n waddadn, tikṛknnayin n idammn lli ttyaɣnin ẓḍaṛnt ad qqnnt iẓuṛan, slawan akkʷ win wallxf, aylli imln ad inqqa.

Afad ad iɣns yan agayyu nns i tmaḍunt n Malarya (lli mi ittyawnna tawla n Plasmodium), iqqan d ad iskr yan id wan tɣawsiwin ad:

Ad iɣns yan i iqis n wabiba (anufil) s:

  • Ad ur iffuɣ yan kudnna iɣli yiḍ.
  • Ad issmras tinamusin (Moustiquaires).
  • Ad issmras iyafutn mgal-biba.

Tisaɣulin

[ssnfl | Snfl asagm]
  1. a et b "Paludisme". Institut Pasteur (s tutlayt ⵜⴰⴼⵔⴰⵏⵙⵉⵙⵜ). 2015-10-06. Retrieved 2026-01-09.
  2. "Paludisme". Institut Pasteur (s tutlayt ⵜⴰⴼⵔⴰⵏⵙⵉⵙⵜ). 2015-10-06. Retrieved 2026-01-09.